domenica 12 aprile 2026

Protezione del minore straniero e conversione del permesso di soggiorno: limiti dell’azione amministrativa e obblighi istruttori ex articolo 32 del decreto legislativo 286 del 1998

 Protezione del minore straniero e conversione del permesso di soggiorno: limiti dell’azione amministrativa e obblighi istruttori ex articolo 32 del decreto legislativo 286 del 1998

Abstract
Il contributo analizza la recente giurisprudenza amministrativa in materia di conversione del permesso di soggiorno per minore età, con particolare riferimento alla corretta interpretazione dell’articolo 32 del decreto legislativo 25 luglio 1998, numero 286. L’analisi prende le mosse dalla pubblicazione disponibile su Calaméo (https://www.calameo.com/books/008079775e14bd2f3832a), che consente di esaminare integralmente il provvedimento e di ricostruire i principali nodi interpretativi emersi nella prassi amministrativa e nel contenzioso.

La questione giuridica centrale concerne la delimitazione dei presupposti richiesti per la conversione del titolo di soggiorno rilasciato ai minori stranieri non accompagnati al compimento della maggiore età. In particolare, si pone il problema della corretta distinzione tra le due ipotesi normative previste dall’articolo 32: da un lato, quella relativa ai minori affidati o sottoposti a tutela; dall’altro, quella concernente i minori inseriti in un progetto di integrazione sociale e civile per un periodo non inferiore a due anni.

L’analisi evidenzia come la prassi amministrativa tenda frequentemente a sovrapporre tali presupposti, richiedendo cumulativamente condizioni che il legislatore ha invece configurato in termini alternativi. Tale impostazione determina un illegittimo aggravamento dell’onere probatorio a carico dello straniero e si traduce, non di rado, in provvedimenti di diniego fondati su una lettura distorta della norma.

Un ulteriore profilo di rilievo concerne la natura del parere rilasciato dal Comitato per i minori stranieri, oggi incardinato presso la Direzione generale dell’immigrazione e delle politiche di integrazione. La ricostruzione sistematica conferma che si tratta di un atto endoprocedimentale obbligatorio ma non vincolante, la cui mancata acquisizione non può essere imputata al richiedente né costituire, di per sé, motivo legittimo di rigetto dell’istanza.

In tale prospettiva, assume centralità il principio, di matrice generale, secondo cui spetta all’Amministrazione attivarsi per l’acquisizione degli elementi istruttori necessari alla decisione, in applicazione dell’articolo 6 della legge 7 agosto 1990, numero 241. Il procedimento amministrativo in materia di immigrazione non può essere configurato come un sistema di ostacoli formali, ma deve essere orientato alla verifica sostanziale dei presupposti per il riconoscimento del diritto al soggiorno.

La pubblicazione su Calaméo consente di apprezzare in modo diretto il percorso argomentativo del giudice amministrativo, che si inserisce in un orientamento giurisprudenziale volto a contenere le derive formalistiche e a riaffermare i limiti dell’azione amministrativa, imponendo un esercizio del potere fondato su criteri di ragionevolezza, proporzionalità e completezza dell’istruttoria.

In conclusione, la decisione esaminata si colloca nel solco di una interpretazione costituzionalmente orientata della disciplina, valorizzando il principio di effettività della tutela e riaffermando che le inefficienze dell’apparato amministrativo non possono tradursi in un pregiudizio per la posizione giuridica dello straniero.

Avv. Fabio Loscerbo
https://orcid.org/0009-0004-7030-0428

Çalışma İzninin İptali Sonrası İş Arama Amaçlı Oturum İzni Reddedildi: Emilia-Romagna İdare Mahkemesi’nden Önemli Karar

 Çalışma İzninin İptali Sonrası İş Arama Amaçlı Oturum İzni Reddedildi: Emilia-Romagna İdare Mahkemesi’nden Önemli Karar


Emilia-Romagna Bölge İdare Mahkemesi Birinci Dairesi tarafından 16 Mart 2026 tarihinde yayımlanan yeni bir karar, göç hukuku alanında çalışanlar açısından önemli bir açıklık getiriyor: yabancı bir kişinin iş arama amaçlı oturum izni hangi durumlarda verilebilir, hangi durumlarda verilemez?

2026 yılı 344 genel esas numarasıyla kayıtlı bu karar, uygulamada oldukça sık karşılaşılan bir durumu ele alıyor. Yabancı bir kişi İtalya’ya yasal olarak çalışma vizesiyle giriş yapmış, ancak işverenin oturum sözleşmesini imzalamaya gelmemesi nedeniyle iş ilişkisi hiç başlamamıştır.

Benzer durumlarda idari uygulama genellikle, iş ilişkisinin kurulamamasının yabancıdan kaynaklanmaması halinde, iş arama amaçlı oturum izni başvurusu yapılmasına izin verir. Bu mekanizma, ülkeye yasal şekilde giren ve iş piyasasına entegre olmaya hazır olan kişileri korumayı amaçlar.

Ancak mahkeme bu somut olayda farklı bir yaklaşım benimsemiştir.

Kararın tam metni şu bağlantıda yer almaktadır:
https://www.calameo.com/books/008079775df2d97653445

Mahkemeye göre belirleyici unsur işverenin davranışı değil, daha önce alınmış bir idari karardır: İtalya’ya girişe imkan tanıyan çalışma izninin iptali.

Mahkeme, bu durumun hukuki çerçeveyi kökten değiştirdiğini açıkça ortaya koymaktadır. Çalışma izni iptal edildiğinde, ülkeye girişe ilişkin tüm prosedür baştan itibaren geçersiz sayılır. Bu durumda artık sadece bir iş ilişkisinin kurulamaması söz konusu değildir; aynı zamanda ülkede bulunmanın hukuki dayanağı da ortadan kalkmıştır.

Bu nedenle iş arama amaçlı oturum izni verilemez.

Karar, önemli bir hukuki ayrım yapmaktadır. İş arama izni, giriş prosedürü geçerli olduğu halde iş ilişkisinin işçiden kaynaklanmayan sebeplerle kurulamaması durumunda verilebilir. Buna karşılık, prosedürün kendisi geçersiz hale gelmişse, bu iznin verilmesini destekleyecek herhangi bir hukuki temel kalmaz.

Bu gerekçelerle başvuru reddedilmiştir.

Bu kararın uygulamada önemli sonuçları olacaktır. İş arama izni şartlarının daha dar ve katı yorumlanmasını pekiştirirken, ilk idari prosedürün geçerliliğinin belirleyici rolünü vurgulamaktadır. Avukatlar ve başvuru sahipleri açısından mesaj nettir: çalışma izninin iptaline karşı dava açılmadığı sürece, sonraki tüm başvuruların reddedilmesi kaçınılmazdır.

Daha geniş bir bakış açısıyla, bu karar göç hukukunda idari işlemlerin şekli geçerliliğine verilen önemin giderek arttığını göstermektedir.


Avv. Fabio Loscerbo
https://orcid.org/0009-0004-7030-0428

sabato 11 aprile 2026

Quand l’administration s’arrête au formalisme : un tribunal italien annule le refus d’un titre de séjour pour recherche d’emploi

 Quand l’administration s’arrête au formalisme : un tribunal italien annule le refus d’un titre de séjour pour recherche d’emploi

Une récente décision du Tribunal administratif régional de Calabre vient rappeler un principe fondamental trop souvent négligé en matière d’immigration : l’administration ne peut pas se limiter à une lecture rigide des règles sans tenir compte de la réalité concrète des situations individuelles.

L’affaire concerne un travailleur étranger entré régulièrement en Italie dans le cadre du système des quotas d’entrée pour travail (decreto flussi). Toutefois, entre la délivrance du visa et son arrivée sur le territoire italien, l’employeur qui avait demandé son recrutement a cessé son activité. Sur cette base, la Préfecture a refusé de délivrer un titre de séjour pour recherche d’emploi (attesa occupazione).

Une décision en apparence conforme à une interprétation stricte de la réglementation. Mais pour le juge administratif, cette approche est juridiquement insuffisante.

Par un jugement du 25 février 2026, le TAR Calabre a annulé le refus, soulignant que l’administration n’avait ni mené une instruction adéquate ni fourni une motivation suffisante. Le tribunal reproche notamment à l’autorité administrative de ne pas avoir examiné les conséquences concrètes de la situation du requérant, rappelant la nécessité d’évaluer « les effets que les faits exposés par le requérant produisent sur la procédure administrative » .

Au cœur de la décision se trouve une critique nette du formalisme administratif. Le travailleur avait respecté toutes les règles : entrée régulière, démarches rapides pour régulariser sa situation, volonté effective de s’insérer dans le marché du travail. Malgré cela, l’administration a opposé un refus sans envisager d’alternatives, comme la possibilité d’un nouvel emploi, éventuellement dans une structure liée à l’activité initiale.

Le tribunal rappelle ainsi un principe essentiel : les procédures d’immigration ne peuvent ignorer la finalité même du système, à savoir l’intégration professionnelle réelle des travailleurs étrangers. Lorsque les circonstances évoluent, l’administration doit s’adapter et non sanctionner des situations indépendantes de la volonté du demandeur.

Cette décision s’inscrit dans une tendance plus large de la jurisprudence italienne, qui tend à limiter les excès de rigidité administrative en matière migratoire. Les juges exigent une approche substantielle, fondée sur l’examen concret des situations, et non une application automatique des conditions formelles.

Les conséquences pratiques sont importantes. Pour les travailleurs étrangers, il s’agit d’un renforcement des garanties contre les refus arbitraires. Pour l’administration, c’est un rappel clair : toute décision doit être fondée sur une analyse complète, cohérente et adaptée à la réalité des faits.

En définitive, cette affaire montre que le droit de l’immigration ne peut être réduit à une mécanique bureaucratique. Il doit rester un instrument au service d’une gestion rationnelle et humaine des parcours migratoires.

Lire la publication complète :
https://www.calameo.com/books/008079775f514b4a75120


Avv. Fabio Loscerbo
https://orcid.org/0009-0004-7030-0428

Ascolta "Les conditions pour obtenir la protection spéciale selon une décision du Tribunal de Venise" su Spreaker.

Titre : Italie : une décision de justice rouvre la voie à la conversion des permis pour protection spéciale

 Titre : Italie : une décision de justice rouvre la voie à la conversion des permis pour protection spéciale

Une récente décision du Tribunal administratif régional de Toscane pourrait avoir des conséquences importantes sur le droit de l’immigration en Italie, notamment en ce qui concerne la possibilité de convertir un titre de séjour pour protection spéciale en permis de travail après le décret Cutro.

Le jugement, numéro 702 de 2026, concerne le cas d’un ressortissant étranger ayant déposé une demande de protection internationale en juillet 2021 et ayant obtenu la protection spéciale en 2024. Quelques mois plus tard, il a demandé la conversion de son titre de séjour en permis de travail. La préfecture de police avait rejeté cette demande, en se fondant sur la réforme introduite par le décret-loi numéro 20 de 2023, qui a supprimé cette possibilité.

Le Tribunal administratif adopte toutefois une interprétation différente, susceptible de rouvrir des perspectives pour de nombreux étrangers dans des situations analogues.

Au cœur de la décision se trouve l’interprétation des dispositions transitoires prévues par l’article 7 du décret Cutro. Selon le Tribunal, l’élément déterminant n’est pas la date de la demande de conversion, mais celle de la demande initiale de protection.

Dans ce cas précis, la demande de protection ayant été introduite avant l’entrée en vigueur de la réforme, le Tribunal estime que l’ancienne législation demeure applicable. Or, cette législation permettait la conversion du titre de séjour en permis de travail.

En conséquence, la juridiction a annulé la décision de l’administration, considérant que celle-ci aurait dû appliquer le régime antérieur.

La décision complète est consultable à l’adresse suivante :
https://www.calameo.com/books/008079775f3dbbc30cfe4

Cette décision renforce un principe fondamental : une réforme législative ne peut pas produire d’effets rétroactifs au détriment de situations juridiques déjà engagées. Elle met également en lumière l’importance de la protection de la confiance légitime, notamment dans des procédures administratives souvent longues.

D’un point de vue plus général, ce jugement montre que l’impact restrictif du décret Cutro doit être nuancé. L’application de la loi nécessite une analyse au cas par cas, en tenant compte des règles transitoires.

Pour les praticiens du droit, cette décision constitue un argument solide pour contester des refus similaires et défendre les droits des étrangers dont le parcours administratif a commencé avant la réforme.

En définitive, ce jugement s’inscrit dans l’évolution du droit italien de l’immigration et confirme que, même dans un contexte normatif plus rigoureux, des marges de protection et de régularisation subsistent.

Title: Italy: Court rules residence permit cannot be denied for bureaucratic omission in posted worker case

 Title: Italy: Court rules residence permit cannot be denied for bureaucratic omission in posted worker case

A recent decision by the Regional Administrative Tribunal for Marche is drawing attention among immigration law practitioners, offering a clear message to public authorities: administrative formalities cannot override the substantive reality of lawful employment.

In its judgment of April 2, 2026, concerning general register number 454 of 2025, the Court annulled a refusal issued by the Police Headquarters against a foreign worker legally employed in Italy under a company posting scheme.

The case centered on the renewal of a residence permit for a non-EU worker who had entered Italy to perform highly skilled work. Over time, the employment relationship had not only continued but had evolved into a permanent contract, demonstrating clear and stable integration into the Italian labor market.

Despite this, the administration rejected the renewal application on a strictly formal ground: the absence of an extension of the work authorization issued by the Immigration Single Desk.

The Court took a different view.

In a decision grounded in both administrative law principles and practical reasoning, the Tribunal held that such a refusal was unlawful. The missing document, the Court noted, was not only external to the worker’s control but could also have been obtained within the administrative system itself.

More importantly, the worker’s position was substantively regular. He had maintained continuous employment with the same company, held a permanent contract, remained within the maximum five-year posting period, and presented no concerns related to public security or legal compliance.

Against this background, the Court emphasized that administrative authorities cannot rely on formal deficiencies when the essential legal conditions are clearly met. The ruling highlights a broader obligation on public bodies to act in accordance with principles of cooperation and administrative efficiency, rather than shifting the burden of procedural gaps onto individuals.

The judgment also addresses a recurring issue in administrative litigation.

During the proceedings, the authorities attempted to introduce new reasons to justify the refusal, including doubts about the worker’s qualifications. The Tribunal firmly rejected this approach, reiterating that the legality of an administrative act must be assessed based on its original reasoning. Post hoc justifications are not admissible.

As a result, the Court upheld the appeal, annulled the contested decision, and ordered the administration to issue the residence permit.

This ruling is likely to have broader implications.

It reinforces a substantive approach to immigration law, where stable employment and lawful presence carry decisive weight. At the same time, it sends a clear signal to administrative authorities: inefficiencies or delays within the system cannot be used to deny rights to individuals who are otherwise fully compliant.

The full judgment is available here:
https://www.calameo.com/books/008079775c3fae5c6fc91


Fabio Loscerbo, Attorney at Law
https://orcid.org/0009-0004-7030-0428

Quand l’intégration ne suffit plus : l’érosion silencieuse de la “protection spéciale” en Italie

  Quand l’intégration ne suffit plus : l’érosion silencieuse de la “protection spéciale” en Italie Dans le système italien du droit des étr...