Protección complementaria y el test de integración: análisis del Decreto del Tribunal de Florencia de 4 de diciembre de 2025

 Protección complementaria y el test de integración: análisis del Decreto del Tribunal de Florencia de 4 de diciembre de 2025

El decreto dictado por el Tribunal de Florencia el 4 de diciembre de 2025 (R.G. 12055/2024) constituye una contribución relevante al debate sobre el alcance y la función de la protección complementaria en Italia, especialmente tras las reformas introducidas por el Decreto-Ley 20/2023. La decisión confirma un enfoque judicial firmemente anclado en las garantías constitucionales y en las obligaciones internacionales, pese a la creciente complejidad del marco normativo.
El texto completo del decreto puede consultarse en el siguiente enlace: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f.

El Tribunal analizó el caso de un ciudadano marroquí cuya solicitud de protección internacional había sido rechazada por la Comisión Territorial. A pesar de la denegación administrativa, el órgano judicial reconstruyó minuciosamente el marco jurídico aplicable, subrayando que la esencia del artículo 19 del Texto Único de Inmigración permanece intacta: Italia no puede expulsar ni devolver a una persona a un país donde exista riesgo de tortura o trato inhumano, ni realizar expulsiones que vulneren obligaciones constitucionales o internacionales.

Del razonamiento se desprende claramente que, incluso tras la derogación de ciertas disposiciones en 2023, la protección complementaria sigue funcionando como un instrumento de salvaguardia de rango constitucional. El Tribunal hace referencia expresa a la jurisprudencia previa a 2020, en particular a las sentencias del Tribunal de Casación de los años 2018, 2019 y 2021, que establecieron los criterios de comparación entre el grado de integración en Italia y las condiciones de vida en el país de origen.

En el caso concreto, el Tribunal constató pruebas sólidas de una integración social y económica efectiva: empleo continuado que culminó en un contrato indefinido, estabilidad habitacional, progreso en el idioma italiano y un claro compromiso con un proyecto de vida duradero en Italia. Estos elementos no son meros indicadores formales, sino componentes reales de la vida privada y familiar protegidas por el artículo 8 del Convenio Europeo de Derechos Humanos.

El Tribunal destacó que el retorno forzoso del solicitante a Marruecos provocaría un deterioro significativo de sus condiciones de vida, especialmente dada la debilitación de sus vínculos familiares y sociales en el país de origen. Este riesgo evidente, cuando se evalúa junto con el nivel de integración alcanzado en Italia, activa los límites constitucionales a la expulsión y hace obligatorio el reconocimiento de la protección complementaria.

La decisión también subraya un principio operativo esencial: cuando una expulsión vulneraría obligaciones constitucionales o internacionales, la concesión del permiso de residencia por protección especial no es discrecional, sino obligatoria. Al no existir amenazas para el orden público o la seguridad nacional, el grado de integración del solicitante se convierte en el elemento central del análisis.

Para abogados, operadores jurídicos y responsables de políticas públicas, el decreto de Florencia constituye un recordatorio de que la protección complementaria sigue siendo una herramienta fundamental en el sistema italiano y que no puede ser restringida mediante intervenciones legislativas rápidas. Las Comisiones Territoriales deben realizar una evaluación comparativa real y no una valoración estereotipada o simplificada de la “vulnerabilidad”.

En un plano más amplio, esta decisión contribuye a la construcción de una jurisprudencia más coherente en un ámbito sujeto a cambios constantes, clarificando los estándares que deben guiar la actuación administrativa y el control judicial en casos de personas que han construido una vida estable, lícita y significativa en Italia.

El texto íntegro del decreto está disponible en:
https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f

Avv. Fabio Loscerbo

Tamamlayıcı Koruma ve Uyum Testi: 4 Aralık 2025 tarihli Floransa Mahkemesi Kararına Dair Bir Değerlendirme

 Tamamlayıcı Koruma ve Uyum Testi: 4 Aralık 2025 tarihli Floransa Mahkemesi Kararına Dair Bir Değerlendirme

Floransa Mahkemesi’nin 4 Aralık 2025 tarihli kararı (R.G. 12055/2024), İtalya’da tamamlayıcı korumanın kapsamı ve işlevine ilişkin süregelen tartışmaya önemli bir katkı sunmaktadır. Özellikle 2023 tarihli 20 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değişikliklerden sonra, karar anayasal güvencelere ve uluslararası yükümlülüklere sıkı sıkıya bağlı bir yargısal yaklaşımın devam ettiğini ortaya koymaktadır.
Kararın tam metni şu bağlantı üzerinden incelenebilir: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f

Mahkeme, uluslararası koruma talebi Bölgesel Komisyon tarafından reddedilen bir Fas vatandaşıyla ilgili dosyayı değerlendirmiştir. İdari ret kararına rağmen, mahkeme hukuki çerçeveyi titizlikle yeniden kurmuş ve Göç Yasası’nın 19. maddesinin özünün değişmediğini vurgulamıştır: İtalya, bir kişinin işkence veya insanlık dışı muamele riski altında olduğu bir ülkeye geri gönderilmesine izin veremez; ayrıca bir geri gönderme anayasal ya da uluslararası yükümlülükleri ihlal ediyorsa, bu işlem gerçekleştirilemez.

Karardan açıkça anlaşılmaktadır ki, 2023’te bazı hükümlerin yürürlükten kaldırılmasına rağmen tamamlayıcı koruma, niteliği gereği hâlâ anayasal bir güvenlik mekanizmasıdır. Mahkeme, özellikle 2018, 2019 ve 2021 yıllarında Yargıtay tarafından geliştirilen içtihatlara atıf yaparak, kişinin İtalya’daki uyumu ile menşe ülkesindeki yaşam koşulları arasındaki karşılaştırmanın önemini yeniden teyit etmektedir.

Somut olayda mahkeme, güçlü sosyal ve ekonomik uyum kanıtları tespit etmiştir: süregelen istihdam, belirsiz süreli iş sözleşmesi, istikrarlı konut, İtalyanca dil yeterliğinde ilerleme ve İtalya’da uzun vadeli bir yaşam kurma iradesi. Bunlar yalnızca biçimsel göstergeler değil, aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi kapsamında korunan özel ve aile hayatının somut unsurlarıdır.

Mahkeme, zorla geri gönderme hâlinde başvurucunun yaşam koşullarında ciddi bir kötüleşme yaşanacağını, özellikle Fas’taki ailevi ve sosyal bağların zayıflamış olması sebebiyle bunun daha da ağırlaşacağını belirtmektedir. Bu belirgin risk, kişinin İtalya’da ulaştığı uyum düzeyi ile birlikte değerlendirildiğinde anayasal sınırları harekete geçirmekte ve tamamlayıcı korumanın verilmesini zorunlu kılmaktadır.

Kararda ayrıca önemli bir pratik ilke vurgulanmaktadır: bir geri gönderme anayasal veya uluslararası yükümlülükleri ihlal edecekse, özel koruma amaçlı oturma izninin verilmesi idarenin takdirinde değildir, zorunludur. Kamu düzeni veya ulusal güvenlik açısından herhangi bir tehdit bulunmadığından, başvurucunun uyum düzeyi kararın merkezine yerleşmiştir.

Avukatlar ve politika yapıcılar açısından Floransa kararı, tamamlayıcı korumanın İtalyan hukuk sisteminde hâlen temel bir araç olduğunu hatırlatmaktadır. Bu koruma biçimi, hızlı yasama müdahaleleriyle daraltılamaz. Bölgesel Komisyonların, soyut ya da şablon değerlendirmeler yerine gerçek ve bireyselleştirilmiş bir karşılaştırma yapması gerekmektedir.

Daha geniş bir çerçevede, karar sık değişen bir alanda daha tutarlı bir içtihat oluşumuna katkı sağlamakta ve İtalya’da istikrarlı, yasal ve anlamlı bir yaşam kurmuş kişilerle ilgili idari ve yargısal kararları yönlendirecek kriterleri somutlaştırmaktadır.

Kararın tam metnine buradan ulaşılabilir:
https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f

Avv. Fabio Loscerbo

Mbrojtja plotësuese dhe testi i integrimit: Analizë e Dekretit të Gjykatës së Firences të datës 4 dhjetor 2025

 Mbrojtja plotësuese dhe testi i integrimit: Analizë e Dekretit të Gjykatës së Firences të datës 4 dhjetor 2025

Dekreti i Gjykatës së Firences i 4 dhjetorit 2025 (R.G. 12055/2024) përbën një kontribut të rëndësishëm në debatin mbi rolin dhe funksionin e mbrojtjes plotësuese në Itali, veçanërisht pas ndryshimeve të sjella nga Dekreti-Ligj nr. 20/2023. Vendimi konfirmon një qasje gjyqësore të mbështetur fort në garancitë kushtetuese dhe detyrimet ndërkombëtare, pavarësisht ndërlikimeve të kuadrit ligjor.
Teksti i plotë i dekretit mund të konsultohet në këtë link: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f.

Gjykata shqyrtoi çështjen e një shtetasi maroken, kërkesa për mbrojtje ndërkombëtare e të cilit ishte refuzuar nga Komisioni Territorial. Megjithë refuzimin administrativ, gjykata rindërtoi me saktësi kornizën ligjore, duke nënvizuar se thelbi i nenit 19 të Tekstit Unik të Emigracionit nuk ka ndryshuar: Italia nuk mund ta dëbojë një person drejt një shteti ku ai rrezikon torturë ose trajtim çnjerëzor, dhe nuk mund të kryejë dëbim kur kjo përbën shkelje të detyrimeve kushtetuese ose ndërkombëtare.

Nga vendimi del qartë se mbrojtja plotësuese, edhe pas shfuqizimit të disa dispozitave në vitin 2023, vazhdon të jetë një mekanizëm mbrojtës me bazë kushtetuese. Gjykata i referohet qartë jurisprudencës para vitit 2020, veçanërisht vendimeve të Gjykatës së Kasacionit në vitet 2018, 2019 dhe 2021, të cilat përcaktuan kriteret e krahasimit ndërmjet integrimit në Itali dhe kushteve të jetesës në vendin e origjinës.

Në rastin konkret, gjykata konstatoi prova të forta të një integrimi social e ekonomik efektiv: punësim i vazhdueshëm që çoi në një kontratë pa afat, banim i qëndrueshëm, përparim në gjuhën italiane dhe një angazhim i dukshëm për jetë afatgjatë në Itali. Këto nuk janë tregues formalë, por elemente konkrete që përbëjnë jetën private dhe familjare të mbrojtur nga neni 8 i Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Gjykata theksoi se kthimi i detyruar në Marok do të sillte një përkeqësim të rëndësishëm të kushteve të jetesës, sidomos duke pasur parasysh dobësimin e lidhjeve familjare e sociale atje. Ky rrezik, kur balancohet me nivelin e integrimit të arritur në Itali, aktivizon kufizimet kushtetuese për dëbimin dhe detyrimin për të dhënë mbrojtje plotësuese.

Vendimi gjithashtu përsërit një parim të rëndësishëm praktik: kur dëbimi cenon detyrime kushtetuese ose ndërkombëtare, dhënia e lejes së qëndrimit për mbrojtje speciale nuk është zgjedhje diskrecionale, por detyrim. Gjykata nuk konstatoi asnjë rrezik për rendin publik ose sigurinë kombëtare, çka e bëri integrimin faktor vendimtar në vlerësimin përfundimtar.

Për avokatët dhe hartuesit e politikave, dekreti i Firences shërben si një kujtesë se mbrojtja plotësuese mbetet një instrument thelbësor brenda sistemit italian dhe nuk mund të kufizohet përmes ndërhyrjeve të shpejta ligjore. Komisionet territoriale duhet të kryejnë një vlerësim të vërtetë krahasues, jo një analizë të thjeshtëzuar ose stereotipike të "cenueshmërisë".

Në një kuptim më të gjerë, vendimi kontribuon në krijimin e një jurisprudence më koherente në një fushë me ndryshime të shpeshta, duke sqaruar standardet që duhet të udhëheqin vendimmarrjen administrative dhe shqyrtimin gjyqësor për personat që kanë krijuar një jetë të qëndrueshme dhe të ligjshme në Itali.

Teksti i plotë i dekretit mund të gjendet këtu:
https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f

Avv. Fabio Loscerbo

الحماية التكميلية واختبار الاندماج: قراءة في قرار محكمة فلورنسا الصادر في 4 ديسمبر 2025

 الحماية التكميلية واختبار الاندماج: قراءة في قرار محكمة فلورنسا الصادر في 4 ديسمبر 2025

يشكّل القرار الصادر عن محكمة فلورنسا بتاريخ 4 ديسمبر 2025 (الرقم العام 12055/2024) إضافة مهمّة للنقاش الدائر حول نطاق ووظيفة الحماية التكميلية في إيطاليا، ولا سيما بعد الإصلاحات التشريعية التي أدخلها المرسوم-القانون رقم 20 لسنة 2023. يؤكّد الحكم على توجّه قضائي راسخ يستند إلى الضمانات الدستورية والالتزامات الدولية، رغم تزايد تعقيد الإطار التشريعي.
ويمكن الاطلاع على القرار الكامل عبر الرابط التالي: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f.

درست المحكمة حالة مواطن مغربي رُفض طلبه للحصول على الحماية الدولية من قبل اللجنة الإقليمية المختصة. ورغم الرفض الإداري، أعادت المحكمة بناء الإطار القانوني بدقّة، مبيّنة أن جوهر المادة 19 من القانون الموحد للهجرة لم يتغير: فلا يجوز لإيطاليا طرد أي شخص أو إعادته إلى دولة قد يتعرض فيها لخطر التعذيب أو المعاملة اللاإنسانية، كما لا يجوز الطرد إذا كان ذلك يمسّ التزامات الدولة الدستورية أو الدولية.

ويظهر بوضوح من الحكم أن الحماية التكميلية تظلّ ـ حتى بعد إلغاء بعض أحكام 2023 ـ صمام أمان ذي طبيعة دستورية. وتشير المحكمة صراحة إلى اجتهادات محكمة النقض قبل عام 2020، ولا سيما القرارات الصادرة في أعوام 2018 و2019 و2021، التي أرست مبدأ المقارنة بين اندماج الشخص في إيطاليا والظروف التي تنتظره في بلده الأصلي.

وفي هذه القضية بالتحديد، وجدت المحكمة أدلة قوية على اندماج اجتماعي واقتصادي فعّال: عمل مستقرّ تُوّج بعقد مفتوح المدة، سكن ثابت، تطور ملحوظ في اللغة الإيطالية، ورغبة واضحة في متابعة مشروع حياة طويلة الأمد في إيطاليا. فهذه ليست مؤشرات شكلية، بل عناصر واقعية تُجسّد الحياة الخاصة والعائلية المحمية بموجب المادة 8 من الاتفاقية الأوروبية لحقوق الإنسان.

وشدّدت المحكمة على أن الإعادة القسرية ستؤدي بلا شك إلى تدهور كبير في ظروف المعيشة، خاصة في ظل ضعف الروابط العائلية والاجتماعية في المغرب. وهذا التراجع الحاد، عند موازنته مع مستوى الاندماج المحقق في إيطاليا، يفعّل القيود الدستورية على الطرد ويستوجب منح الحماية التكميلية.

كما أكّد الحكم مبدأً عملياً مهماً: عندما يشكّل الطرد انتهاكاً للالتزامات الدستورية أو الدولية، يصبح منح تصريح الإقامة للحماية الخاصة واجباً إلزامياً وليس خياراً تقديرياً. ولم تلاحظ المحكمة أي تهديد للنظام العام أو الأمن الوطني، مما جعل عناصر الاندماج العامل الحاسم في القرار.

بالنسبة للمحامين وصنّاع السياسات، يقدم قرار فلورنسا تذكيراً بأن الحماية التكميلية ما تزال أداة أساسية داخل النظام القانوني الإيطالي، ولا يمكن تقليص مجالها عبر إجراءات تشريعية سريعة. كما يفرض على اللجان الإقليمية إجراء تقييم حقيقي قائم على المقارنة، بعيداً عن التقديرات الضيقة أو النمطية لمفهوم "الهشاشة".

وعلى نطاق أوسع، يساهم الحكم في تشكيل اجتهاد قضائي أكثر اتساقاً في مجال كثير التغيّر، موضحاً المعايير التي يجب أن توجه القرارات الإدارية والمراجعة القضائية في الحالات التي يكون فيها الشخص قد بنى حياة مستقرة ومشروعة وذات معنى داخل إيطاليا.

ويمكن الاطلاع على النص الكامل للقرار عبر الرابط: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f.

المحامي فابيو لوسيربو

Complementary Protection and the Test of Integration: Insights from the Florence Tribunal’s Decree of 4 December 2025

 Complementary Protection and the Test of Integration: Insights from the Florence Tribunal’s Decree of 4 December 2025

The recent decree issued by the Tribunal of Florence on 4 December 2025 (R.G. 12055/2024) adds a decisive contribution to the ongoing debate on the scope and function of complementary protection in Italy after the legislative reforms introduced by Decree-Law 20/2023. The ruling confirms a judicial approach that remains firmly anchored to constitutional guarantees and international obligations, even as the legislative landscape has become more fragmented.
The full decree is publicly available at the following link: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f.

The Florence Tribunal examined the case of a Moroccan citizen whose application for international protection had been rejected by the Territorial Commission. Despite the administrative denial, the court reconstructed the relevant legal framework with precision, highlighting that the core of Article 19 of the Italian Consolidated Immigration Act remains unchanged: Italy may not remove or return a person to a State where there is a risk of torture or inhuman treatment, nor when removal would violate constitutional or international obligations.

What emerges clearly from the ruling is that, even after the repeal of certain provisions in 2023, complementary protection continues to operate as a constitutional safeguard. The Tribunal explicitly refers to the pre-2020 jurisprudence of the Court of Cassation, especially the landmark decisions of 2018, 2019 and 2021, which defined the comparative assessment between the applicant’s integration in Italy and the conditions awaiting them in their country of origin.

In this specific case, the court found compelling evidence of strong social and economic integration: stable employment culminating in an open-ended contract, secure housing, progress in Italian language acquisition and a demonstrated commitment to long-term settlement. These are not merely formal indicators, but concrete elements that give substance to private and family life—interests protected under Article 8 of the European Convention on Human Rights.

The Tribunal emphasised that a forced return would almost certainly result in a serious deterioration of the applicant’s living conditions, especially considering the weakening of familial and social ties in Morocco. This decisive decline, when weighed against the level of integration achieved in Italy, triggers the constitutional limits on expulsion and activates the obligation to grant complementary protection.

The ruling also reiterates an important operational principle: where removal would contravene constitutional or international obligations, the issuance of a residence permit for special protection is not optional but mandatory. No public-order concerns were identified, underscoring how the individual’s overall integration becomes central to the court’s decision-making process.

For legal practitioners and policymakers, the Florence decree serves as a reminder that complementary protection remains a vital instrument within the Italian system—one that cannot be restricted through legislative shortcuts. Territorial Commissions are required to conduct a genuine comparative assessment, rather than rely on schematic or overly narrow interpretations of vulnerability.

In a broader context, the ruling contributes to an evolving jurisprudence that seeks coherence in an area marked by frequent legislative intervention. Its publication helps clarify the standards that should guide administrative decision-making and judicial review in cases involving individuals who have built a substantial, lawful and meaningful life in Italy.

The full text of the decision can be consulted and downloaded here: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f.

Avv. Fabio Loscerbo

Protezione complementare – Nota al Decreto del Tribunale di Firenze, camera di consiglio del 4 dicembre 2025 (R.G. 12055/2024)

TEMA: Protezione complementare – Nota al Decreto del Tribunale di Firenze, camera di consiglio del 4 dicembre 2025 (R.G. 12055/2024)

Abstract
Il decreto del Tribunale di Firenze del 4 dicembre 2025 offre un’ulteriore conferma dell’evoluzione interpretativa della protezione complementare alla luce del quadro normativo successivo al Decreto-Legge 20/2023. La decisione valorizza in modo rigoroso la funzione costituzionale del divieto di refoulement e la necessità di una valutazione comparativa concreta tra integrazione effettiva in Italia e prospettive di vita nel Paese di origine. Il provvedimento è disponibile per la consultazione e il download al seguente link: https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f.

---

1. Il contesto normativo e la cornice intertemporale applicabile

Il Tribunale di Firenze muove da una ricostruzione puntuale del diritto vigente in materia di protezione complementare, ricordando come l’articolo 19 del Testo Unico Immigrazione, nel suo nucleo essenziale, non sia stato inciso dal Decreto-Legge 20/2023, convertito con modificazioni dalla Legge 50/2023.

Rimangono pertanto pienamente operativi:
– il divieto di respingimento ed espulsione in presenza di rischio di tortura o trattamenti inumani o degradanti;
– gli obblighi derivanti dall’articolo 5, comma 6, TUI;
– il riferimento agli obblighi costituzionali e internazionali dello Stato italiano.

L’abrogazione dei periodi relativi alla tutela della vita privata e familiare ha riportato il sistema alla logica antecedente alla riforma del 2020, senza espungere tuttavia l’effettiva tutela derivante dagli articoli 2, 3 e 10 della Costituzione e dall’articolo 8 CEDU.

Sul piano intertemporale, il Tribunale chiarisce che la domanda proposta dopo l’11 marzo 2023 rientra nell’ambito applicativo del nuovo quadro normativo, come previsto dall’articolo 7, secondo comma, del Decreto-Legge 20/2023.

In questo assetto, la protezione complementare continua a fondarsi sui principi elaborati dalla Corte di cassazione nelle pronunce del 2018, 2019 e 2021, che hanno definito il perimetro della comparazione tra radicamento in Italia e condizione nel Paese di origine.

---

2. La comparazione tra integrazione in Italia e rischio di vulnerabilità in caso di rimpatrio

La decisione attribuisce rilievo centrale alla valutazione comparativa, ritenendo che l’allontanamento del ricorrente comporterebbe un evidente deterioramento delle sue condizioni di vita privata e familiare.

Il percorso di integrazione viene documentato attraverso elementi concreti:

– una continuità lavorativa che culmina nella trasformazione a tempo indeterminato del rapporto di lavoro;
– una stabilità abitativa certificata dalla residenza anagrafica;
– un percorso formativo in lingua italiana;
– una crescente autonomia personale, testimoniata anche dall’iscrizione agli esami per la patente di guida.

Il Tribunale sottolinea che il ritorno in Marocco determinerebbe un significativo scadimento delle condizioni di vita, alla luce dell’indebolimento dei legami familiari e sociali nel Paese di origine.

In ciò si riflette la giurisprudenza delle Sezioni Unite secondo cui la protezione complementare si fonda sulla tutela effettiva dei diritti riconosciuti dagli articoli 2, 3 e 10 della Costituzione e dall’articolo 8 della Convenzione europea dei diritti dell’uomo.

---

3. L’obbligo di protezione derivante dagli articoli 5, comma 6, TUI e 8 CEDU

Un passaggio particolarmente rilevante della motivazione afferma che, quando l’allontanamento della persona determinerebbe la violazione di obblighi costituzionali o internazionali, il rilascio del permesso per protezione speciale non è una scelta discrezionale, ma una conseguenza necessaria.

Il Tribunale riconosce che il rimpatrio del ricorrente esporrebbe quest’ultimo a una compromissione “certa e rilevante” dei suoi diritti fondamentali, in assenza di qualunque esigenza di sicurezza nazionale o ordine pubblico che possa prevalere.

Si tratta di un’applicazione chiara dei principi enunciati dalle Sezioni Unite del 2021, secondo cui l’integrazione effettiva raggiunta nel Paese ospitante può incidere in maniera decisiva nella comparazione.

---

4. Rilievo pratico della decisione e implicazioni per gli operatori del diritto

La decisione del Tribunale di Firenze si inserisce con coerenza nel solco delle più recenti pronunce in materia di protezione complementare.

Essa conferma che:
– la protezione complementare continua a rappresentare una clausola di salvaguardia costituzionale e convenzionale;
– l’amministrazione non può eludere il giudizio comparativo richiesto dagli obblighi costituzionali;
– il percorso di integrazione non è un elemento marginale, ma una componente essenziale nella valutazione della vulnerabilità in caso di rimpatrio.

Il provvedimento, disponibile al link https://www.calameo.com/books/008079775a54122e54b1f, costituisce quindi un utile riferimento per orientare l’attività difensiva e quella amministrativa, in un quadro normativo in cui la protezione complementare mantiene un ruolo determinante.

---

Avv. Fabio Loscerbo

TEMA: Refuzimi i lejes së qëndrimit për punë të pavarur, kërkesat ligjore dhe vlerësimi i rrezikshmërisë shoqërore – Shënime mbi vendimin e TAR Puglia, Lecce, të datës 19 nëntor 2025 (i publikuar më 28 nëntor 2025)

 TEMA: Refuzimi i lejes së qëndrimit për punë të pavarur, kërkesat ligjore dhe vlerësimi i rrezikshmërisë shoqërore – Shënime mbi vendimin e TAR Puglia, Lecce, të datës 19 nëntor 2025 (i publikuar më 28 nëntor 2025)

Përmbledhje
Vendimi i marrë nga Gjykata Administrative Rajonale e Pulias – seksioni Lecce, i publikuar më 28 nëntor 2025, ofron një mundësi të rëndësishme për të analizuar strukturën e kërkesave që rregullojnë dhënien dhe rinovimin e lejes së qëndrimit për punë të pavarur, si edhe marrëdhënien ndërmjet këtyre kërkesave dhe vlerësimit të rrezikshmërisë shoqërore të të huajit. Ky vendim shtrihet brenda një qasjeje strikte interpretative, e bazuar në zbatimin e saktë të kushteve të parashikuara nga Teksti Unik i Imigracionit dhe në funksionin e mbrojtjes së rendit publik që u takon autoriteteve të sigurisë.

1. Kuadri normativ
Neni 5 paragrafi 5 i Dekretit Legjislativ nr. 286, datë 25 korrik 1998, rregullon refuzimin, revokimin dhe mosrinovimin e lejes së qëndrimit kur mungojnë kushtet e hyrjes dhe të qëndrimit. Ndërkohë, neni 26 paragrafi 3 i të njëjtit Dekret përcakton kushtet specifike për qëndrimin për punë të pavarur: disponimin e një banese të përshtatshme dhe të një të ardhure vjetore të ligjshme që tejkalon pragun e parashikuar për përjashtimin nga kontributet shëndetësore.

TAR Lecce konfirmon se këto kërkesa janë objektive dhe thelbësore, pa hapësirë për interpretim fleksibël apo kompensim mbi bazë të rrethanave të ardhshme. Të ardhurat dhe banesa duhet të provohen në momentin e marrjes së vendimit; pritshmëritë e mëvonshme janë juridikisht të parëndësishme.

2. Vlerësimi provues: të ardhurat, banesa dhe besueshmëria e deklarimeve
Në çështjen në fjalë, administrata vërejti mungesën e deklarimeve të të ardhurave për vitet e fundit — me përjashtim të disa shifrave modeste të viteve të kaluara — dhe mungesën e provave për një strehim real. Aplikanti nuk u gjet në adresën e deklaruar dhe nuk ofroi dokumentacion mbështetës. TAR e konsideroi vendimin e refuzimit si të ligjshëm.

Gjykata nënvizon një parim tashmë të konsoliduar: barra e provës bie tërësisht mbi kërkuesin, i cili duhet të paraqesë dokumente konkrete (kontrata, fatura të shërbimeve, akte të regjistruara), e jo deklarime të thjeshta. Mungesa e këtyre provave nuk është “parregullsi e korrigjueshme”, por mungesë e kushtit thelbësor të kërkuar nga ligji.

3. Vlerësimi i rrezikshmërisë shoqërore dhe roli i precedentëve penalë
Një element qendror i vendimit është pohimi se administrata mund të marrë në konsideratë edhe precedentë penalë apo të dhëna policore që nuk kanë përfunduar me një vendim penal të formës së prerë, për sa kohë ato tregojnë një sjellje potencialisht të dëmshme për rendin publik.

Në rastin konkret, arrestimet e shumta dhe dënimet për vepra kundër pronës, personit dhe autoritetit publik mbështetën një vlerësim negativ mbi besueshmërinë e kërkuesit. TAR thekson se ky vlerësim nuk është automatik, por rezultat i një analize të sjelljes së përgjithshme të individit, në përputhje me parimin e proporcionalitetit.

4. Lidhjet familjare: kufizim apo kriter plotësues?
Paragrafi i fundit i nenit 5/5 kërkon vlerësimin e natyrës dhe efektivitetit të lidhjeve familjare të të huajit tashmë rezident në Itali. Megjithatë, TAR sqaron se këto lidhje nuk përbëjnë një të drejtë të pakushtëzuar për rinovim, sidomos kur mungon bashkëjetesa ose një marrëdhënie e qëndrueshme e provuar.

Në rastin e trajtuar, kërkuesi ishte baba i një të miture italiane, por nuk jetonte me të dhe nuk dokumentonte një marrëdhënie të vazhdueshme. Gjykata i referohet jurisprudencës së Këshillit të Shtetit, sipas së cilës vetëm rrethana të jashtëzakonshme — që paraqesin rrezik të prekshëm për të miturin — mund të mbizotërojnë ndaj nevojave të rendit publik.

5. Përfundime
Ky vendim konfirmon një qasje rigoroze dhe koherente me natyrën e lejes së qëndrimit për punë të pavarur, e cila parashikon stabilitet ekonomik dhe banesor nga ana e kërkuesit. Ai gjithashtu riafirmon rëndësinë e vlerësimit të rendit publik, i cili nuk ka nevojë detyrimisht për një vendim penal të formës së prerë kur provat e disponueshme mundësojnë një gjykim administrativ të arsyetuar.

Së fundi, TAR vë në dukje rëndësinë e një arsyetimi administrativ të qartë: akti i kontestuar paraqiste qartë faktet e shqyrtuara, dispozitat e zbatuara dhe logjikën e ndjekur, duke garantuar transparencën e veprimit administrativ.

Ky vendim kontribuon në përcaktimin e një kuadri interpretativ të qëndrueshëm, ku leja e qëndrimit për punë të pavarur shihet si një instrument që mbështetet në kërkesa substanciale të rrepta dhe në një vlerësim gjithëpërfshirës të sjelljes së aplikantit, në një ekuilibër ndërmjet sigurisë publike dhe të drejtave individuale.